DIY Audio Türkiye Forum

[hoparlör]

Bir şey daha var. Orta ve tiz hoparlörleri kaydırmışsın, en önemlisi yan ve üst kenarların herbirine eşit olmayan uzaklıkta konumlandırman. Ancak kabini çift yapacağın için diğer kabini de simetrik olarak ters yapmalısın ki görüntü güzel olsun.

[miriel]

Tek tek kapakların ölçülerini verip kestiriyim ilk.Sonra açılı el testeresi ve düz bir şablonla kenarlara açı ben veririm.Bir kapağın 2 farklı kenar kesit açısı oluyor,karışık oralar biraz.Çokda zor değil,çizimi çıkardım ya gerisi kolay
Önemli olan yapıştırma safhası,güzel bir kalıp hazırlanmalı.En ufak kayma olmamalı.
Kabinin içini 10mm elyaf ile çevirmeyi düşünüyorum.Bu hacmi kabine eklemekmi lazım yine,20 mm her kenar büyümeli ozaman.Onuda halledip son çıktıları aldıktan sonra ben marangozun yolunu tutarım MDF ısmarlatabilirim bu yüzden yapım aşaması uzun sürebilir.
Gelişmeleri resmedmeye çalısacağım.
Hoparlör hocam sonunda onayı aldım ya sizden,kimse tutamaz beni daha ..

[hoparlör]

Tek tek kapakların ölçülerini verip kestiriyim ilk.Sonra açılı el testeresi ve düz bir şablonla kenarlara açı ben veririm.Bir kapağın 2 farklı kenar kesit açısı oluyor,karışık oralar biraz.Çokda zor değil,çizimi çıkardım ya gerisi kolay
Önemli olan yapıştırma safhası,güzel bir kalıp hazırlanmalı.En ufak kayma olmamalı.
Kabinin içini 10mm elyaf ile çevirmeyi düşünüyorum.Bu hacmi kabine eklemekmi lazım yine,20 mm her kenar büyümeli ozaman.Onuda halledip son çıktıları aldıktan sonra ben marangozun yolunu tutarım MDF ısmarlatabilirim bu yüzden yapım aşaması uzun sürebilir.
Gelişmeleri resmedmeye çalısacağım.
Hoparlör hocam sonunda onayı aldım ya sizden,kimse tutamaz beni daha ..

Tasarım güzel oldu ama uygulama tasarımdan daha da zorlu olacaktır. Bu yüzden seni uyarmak istediğim bazı noktalar var.

Mdf eğer elinde işlemek için gerekli araçlar varsa iyidir yoksa başa beladır. Kesim ise özellikle açılı tasarımlarda el testeresi vb. aletlerle yapılamaz. Hani yapan çıkabilir ama hem kesme kalıbı hem de el alışkanlığı gerekir. Elle kessen bile en ufak bir yamukluk olmayacak şekilde zımpara/planya vb. bir araçlar dümdüz yapmak durumundasın. Bir başka teknik daha var, freze ile tabaka halindeki mdf'yi 45 derecelik kesebilirsin, aslında kesecekmiş gibi yapıp üçgen şeklinde kanal açabilirsin. Sonra yanyana katladığında 45derecelik açılarla kutuyu toplayabilirsin. Bu kutunun açılımını mdf tabakasının üzerine çizmek gibi birşey. Ancak el frezesini iyi kullanmak ve ona göre kalıp oluşturmak lazım.

Kullanacağın tutkal standart marangoz tutkalından daha iyi kalitede olmalıdır. Biz Henkel'in bir ürününü kullanıyoruz ama kodunu geçen gün çözemedik, bitti ama yenisi almak için faturaları aramamız gerekecek. Beyaz ama donduğu zaman saydamlaşan çok kuvvetli bir tutkal bulmalısın.

Yapıştırma işi için büyük işkencelere sahip olmalısın, satın almak bi dolu para olacağından marangozhaneden ödünç almalı veya yaptırmalısın. Daha önce konuşmuştuk ama burada da vida veya daha iyisi basınçlı çivi tabancası kullanmak gerek. Eğer vida kullanacaksan yıldız başlı kaliteli vida kullanıp, vida başlarının mdf yüzeyine hemzemin olması havşa ile yuva açmalısın. Böylece daha sonra boya veya kaplama yapacağın zaman vidalar yüzünden satıhta kabarmalar olmayacaktır.

Kullanacağın çıtaların sonradan genleşip oynama yapmaması açısından sert ve kuru bir ağaçtan yapılmış olmaları, budaksız olmalarına ve uçlarından 1-2mm genişleme/oynama payı bırakıp yine tutkal ve çivi ile mdf'ye tutturulmaları gerekir. Çıta olunca ve iyi bir tutkal varsa ayrıca kabin kenarlarını silikon ile yalıtmana gerek yok. Gerekirse bir küçük tüp silikon işini görecektir.

Kullanacağın elyaf tam anlamı ile işini görmeyebilir. Sentetikler ısıyla genleşme vs yapabilirler, dolayısıyla en iyisi şunu yapmalısın.
4 mm bitümenli yalıtım tabakası ile kabini kaplamalı, -bu otocularda ya da yapı malzemesi satan yerkerde bulabileceğin siyah renkli bir malzemedir- üstüne akustik özellikli gözenekli sünger, en fazla 10 mm yeterli ve bunun üzerine de sentetik elyaf+koyun yünü karışımını kaplamalısın. Koyun yünü ucuz değildir ama oralarda hem daha ucuzdur hem de kolay bulunur. Hoparlörlerin arkasını, mıktanısları, hava delikleri hariç, ayrıca kabin içinde destek vs. ne varsa kaplamalısın.

Ön paneli yapıştırmadan önce hoparlör deliklerini hazırlaman daha iyi olur. En son yapmak daha kolay ama bu durumda hata yaparsan geri dönüş olmayacaktır.

Kabin içi kablolama için kaliteli 1,5-2 mm bakır kablo, giriş soketleri, bi-amp yapmaya uygun olacak şekilde felan bunlar hep düşünülmeli ve karar verilmeli. Çünkü yapım aşaması duraklamalı olacağından arada bu işleri de halletmelisin.

Tabiki crossover konusu başlı başına bir konu ama en sona bırakacağız galiba. Çünkü hoparlörleri kabin üzerinde test etmeden kesin birşey söylemek zor olacak gibi.

Kabinin önüne bezden birşeyler de düşünebiliriz, bez kolay, dört tane de çıta ile bezi tel ile çıtaya gerip işi bitirebiliriz. Asıl çıtanın kabinin ön yüzüne nasıl tutturulacağı sorun. Bunu sana bırakıyorum, zaten dinlerken bunları çıkarırsın, ama koruma açısından açıkcası güzel olur.

Neyse, buraya kadar benim açımdan güzel gidiyor, onay vermem önemli değil, önemli olan senin yaptığın işten hem keyif alman hem de attığın adımlardaki kararları sağlam vermen.

Kolay gelsin, haberlerini bekliyoruz.

[Onur Ilkorur]

Geriye doğru yatık kabinlerde genellikle amaç düşey düzlemdeli kutupsal enerji yayınımı dengelemektir.

Zamanlama düzeltmesi, filtre kesim frekanslarının asimetrik seçilmesi ile gerçekleştirilmeye çalışılır. Örnek olarak yüksek ile ortak frekanslar birbirlerinden ayırılacaksa, öncelikle sürücülerin kesimin gerçekleşeceği frekanstaki akustik faz açıları hesaplanır. İkinci adım olarak sürücülerin akustik fazlarının +/-36 derece yakınlıkta olmasını sağlayacak ayrık filtreler tasarlanmaya başlanır. (Kulak <72 derecelik bir faz farkı altını seçmez.) Burada dikkat edilmesi gerekenler;
1- Sürücünün akustik merkezinin bulunarak akustik fazının hesaplanmabilmesi
2- Akustik faz ile elektriksel faz'ın birbirine karıştırılmaması
3- Sürücüler arasındaki mesafenin en yüksek kesim frekans dalga boyunun yarısından küçük olmasıdır.

Sürücülerin akustik merkezleri frekansa bağlı değişiklik gösterir. Bu değer bilgisayarın ses kartını kullanarak ölçüm yapabilen hemen hemen tüm yazılımlar tarafından ölçülebilmektedir. Kullanımı serbest yazılımlar ile ciddi ölçüm cihazları arasındaki tek fark, serbest yazılımların bu ölçümü darbe girişi ile gerçekleştirmeleridir. Darbe girişi yönteminde yazılım, donanımdan kaynaklanan gecikme ile mikrofon ile hoparlör arasındaki gecikmeyi bilmektedir. Bu zamansal gecikmeleri mesafeye çevirir. Sonra ölçüm gerçekleşir ve aradaki fark, çok kaba anlamda ve rezonans frekansı yakınlarındaki sürücünün akustik merkezini verir. (Örnek yazılım:http://www.trueaudio.com/rta_down.htm)

Akustik faz ile elektriksel faz ne yazık ki aynı değil. Bunu şöyle özetlemek mümkün, örnek olarak bass sürücülerde sürücünün belirli bir frekansa kadar kareketi tüm koni üzerinde eş zamanlıdır. Buna sürücünün bir piston gibi hareket etmesi nedeni ile piston modu denir. Fakat, hoparlör konisinin yapıldığı malzeme, etrafında bulunan körük ve diğer etkenlerden dolayı (kaplama, bobin, vs.) bu rijit yapı yüksek frekanslara çıkıldıkça eğilmeye ve deforme olmaya başlamaktadır. Bu göz ile görülemeyen hareketleri nedeni ile sürücü doğrusal bir frekans cevabını sağlayamaz. Çünkü koninin üzerindeki bölgeler bazen birbirini yapıcı bazen de yıkıcı şekilde ses basınç seviyesinin oluşumuna katkıda bulunurlar. Böyle olunca da, ses basınç seviyesindeki değişim oranı fazı etkilemektedir. Hoparlörün yaydığı enerji miktarı filtre ile kontrol edilecek ise, akustik fazın göz önüne alınması gereklidir. Filtre değerleri iki sürücü arasındaki faz açısının kesim frekansı bölgesinde en küçük değerde olmasını sağlayacak şekilde seçilmelidir. Bir orta frekans sürücüsü 3.1Khz'de kesilirken yüksek frekans sürücüsü farklı bir filtre yapısında ve 3.4Khz'de kesilebilir. Böyle bir ayarlamanın hoparlör ses basınç seviyesi ölçümlerinde doğrusal OLMAYAN bir sonuç verdiği görülse de akustik enerji yayınımı açısından daha doğrusal olduğu hemen görülür. Hoparlörlerin dinlendiği odalar yankılanımlı ortamlar olduklarından, tasarım yapılırken ses basıncı grafiğine değil, ses enerjisi grafiğine bakılması, duyum açısından kulağa daha hoş gelecek tasarıma ulaşılmasını kolaylaştırır.

Ses enerjisi ölçümleri hem çok karışık hem de çok basit olmaktadır. Genellikle 800 - 8000Hz arasında uygun sonuçların alınabildiği bu ölçümler için özel bir oda ve free field mikrofon gerekir. Fakat, herhangi bir doğrusal mikrofon ile 32 saniye kadar ortalama alabilen bir ses basınç değeri ölçen program ile apartman boşluğu ya da banyo gibi oldukça yankılanımlı bir odada yapılacak ölçüm de benzer fikir verebilecektir. Pembe gürültü ve logaritmik dilimlenmiş skalalı bir frekans analizörü ile (eğer lineer skala kullanılıyorsa beyaz gürültü) hoparlör 32 saniye çalıştırılır ve ölçümlerin ortalamaları alınır. Yankılanımlı oda hoparlörlerin doğrultu faktörünü ortadan kaldırdığı için saf enerji ölçümünü mümkün kılmakta ve geçiş frekans bandındaki filtrenin faz açılarına verdiği tepkiyi daha net gösterebilmetedir.

Sürücüler arasındaki uzaklık kesim frekansına bağlı olduğu için, eğer kesim frekansının ne olacağı hakkında herhangi bir bilgi ya da tahmin yoksa, yukarıda söz edilen deney bir ahşap plaka üzerinde farklı değerler için gerçekleştirilmeli, kesinleşen ölçüler bu aşamadan sonra tasarıma aktarılmalıdır.

Umarım faydası olur

[M Öztürk]

Selamlar,

Crossover frekanslarını seçerken oktavları göz önüne almanız ve notalar arasında müzikal olmayan aralıkları seçmeniz halinde daha uyumlu çalışan bir sistem kurmuş olursunuz.

İdeal olarak tweeterin crossover frekansı rezonans frekansının 3 oktav üstünde bir yerlerde olmalı.

Woofer'ınızın plotuna bakın, yukarıda roll-off yapmaya başladığı bölgeyi tespit ettikten sonra o bölgenin iki-üç oktav altında bir bölgede Fs rezonans frekansına sahip bir tweeter seçer ve crossover frekansını da roll-off bölgesinin başladığı alanda notalar arasına denk gelecek bir frekansa getirirseniz imaj oluşumunda en az sorunu yaşarsınız diye düşünüyorum. Yoksa müzikal noktalardaki faz kaymaları netliği etkileyecektir.

Burada birbirine uyumlu woofer ve tweeter seçimi de kabinin tasarımı kadar önem kazanıyor doğal olarak.

Kolay gelsin.

M.

[supernova]

Ben bu çalışmanın sonucunu merakla bekliyorum miriel e tam destek

[fatihcol]

Bence 90x23 cm 21 cm driver için yeterli Vas eşleşmesi sağlayacaktır. Mid ve tw driveri yana yanaştırmaktan ziyade ortada montajlasan nasıl olur.

Cross filtre için meraklandım. Analog DSP ekleriz sisteme. Pasif veya Aktif. Sizcede iyi olur mu?

[miriel]

Sayın onur ve M öztürk bey.Değerli paylaşımlarınız için çok teşekkür ederim.Akustik faz açılarının önemini şimdi daha iyi anlıyorum.Özellikle ses basınç grafiğine deilde ses enerjisi grafiğine bakılması çok mantıklı.Sanırım bu grafiği crossover kesim frekansını tanımlamak için kullanacağız.
Akustik faz açılarını bularak da hoparlörler arasındaki mesafeyi buluyoruz anladığım kadarıyla.Bu faz açısını bulmadan akustik merkezi bulmalıyız.

Bu önemli bilgileri öğrendikten sonra ön kapakta hoparlörler arasındaki mesafeler değişebilir.

Sayın onur bey,hoparlör mesafesi hakkındaki bilgilerinizi birazdaha açabilirmisiniz ?Mümkün olursa bu projeyi takip ederseniz çok sevinirim.

[miriel]

Bence 90x23 cm 21 cm driver için yeterli Vas eşleşmesi sağlayacaktır. Mid ve tw driveri yana yanaştırmaktan ziyade ortada montajlasan nasıl olur.

Cross filtre için meraklandım. Analog DSP ekleriz sisteme. Pasif veya Aktif. Sizcede iyi olur mu?

Fatih abi,Hoparlör üstadımın tavsiyesi ve açıklamalarıyla mid-tweeterın akustik düzen için kenar mesafelerini eşit tutmadık,çınlamalar oluşabileceğinden.
Onur ve M.Öztürk beyin yorumlarınıda duymak isterim bu konu hakkında tabiki.

[miriel]

Araya staj girdiği için uzun bir aradan sonra malzemeleri ancak toparlayabildim.Halen daha da stajım sürüyor,az az bişeler yapıyorum.

Marangozlar ham mdf kullanmadıkları için bulmak çok zor oldu.Bir tabak mdf alıp kestirmek 100TL ye patlıyordu.Halbuki bana bir tabak mdf nin üçde biri lazım.Şans eseri elinde parça kalmış bir marangoz buldum.iç destekleriyle beraber 45TL ye malzemeleri toparladım.



Elimde freze,şarzlı matkap,degobaj,elektrikli sunta kesme makinası,zımpara makinası,işkenceler ve gerekli el aletleri olduğundan kabini kendim yapmaya karar verdim.



Eğik kenarları hem ölçüm ile hemde derecesiyle mümkün olduğunca hatasız çizmeye çalıştım.